JENA

MEER INFO JENA

Het gemoderniseerde Jena

De vorige dag heeft Clim vanaf de hotelkamer enkele malen vergeefs gebeld met de Rabo- bank. ‘s Ochtends aan de balie lukt het echter wel en kunnen we de kredietkaart laten blokkeren. We laten ons verder door het dramatische verlies niet uit het veld slaan en gaan de omgeving ten oosten van de stad verkennen. We beginnen bij de Wasserburg van Kapellendorf. De burcht, geheel omgeven door een slotgracht, is onlangs opgekalefaterd, maar er zijn bijna geen bezoekers. Ook de Motte en de kerkers zijn gerestaureerd. We hebben alleen toegang tot de binnenhof. Het is een echt middeleeuws bouwwerk.

Wasserburg van Kapellendorf

Niet veel verder ligt de stad Jena. We kunnen weer eens midden in het centrum in een Tiefgarage onder de kantoortoren Neue Mitte de auto kwijt. Eerst koffie op een terras waarna we de stad intrekken voor een voettocht langs de bezienswaardigheden. Het centrum is duidelijk onlangs gerenoveerd met veel moderne bouwwerken naast historische panden met hier en daar Jugendstil-ornamenten. Met name de Goethe Galeria aan de Carl Zeiss Platz is een constructie van louter glas en staal. We komen langs het Optik Museum en het Ernst Abbe Denkmal (Abbe is een van de grondleggers van de moderne optica). Het Volkshaus is een kolossaal Jugendstil - pand uit omstreeks 1900. De markt staat vol stalletjes en kraampjes, waardoor we nauwelijks zicht hebben op het Hanfried Denkmal voor de oprichter van de Universiteit en het laatgotische Stadtmuseum. De Michaels Stadtkirche, waar ooit Luther predikte, is gesloten.

Aan de rand van de Altstadt nemen we even op de plaats rust in de schaduw van een imposant borstbeeld van de filosoof Hegel. Daarna volgt het Planetarium, maar de rij voor de kassa vinden we te lang. Vlakbij ligt de Botanische Tuin met zijn diverse Wachshäuser die de flora van verschillende klimaatzones vertegenwoordigen, een goed alternatief voor het planetarium. Na een korte blik op de Friedenskirche met het parkachtige kerkhof (waar gepicknickt wordt tussen de graven…) en een stukje van de overgebleven stadswallen verlaten we de stad.

Nog geen tien kilometer buiten Jena ligt op een hoogte het dorp Cospeda. Daar vond in 1806 een veldslag plaats tussen de heerscharen van enerzijds Napoleon Bonaparte en anderzijds de verenigde troepen van de Saksen en Pruisen. De Fransman won en kon vervolgens ongehinderd optrekken naar het tsaristische Rusland. Tien jaar later had hij zijn Waterloo gevonden en zat hij op Elba resp. Sint Helena duimen te draaien. De Schlacht duurde drie dagen en telde onder de honderdduizenden soldaten veel doden, gewonden en vermisten. We bezoeken er het enigszins stoffige museum: veel teksten, tekeningen, uniformen en wat wapens. Midden in de zaal staat een maquette van de omgeving. We maken nog een ommetje door het hooggelegen dorp, dat tot onze verbazing groter is dan we dachten. Op een geïmproviseerd terras drinken fris en koffie. De serveerster struikelt en stort met haar volle dienblad over onze tafel heen.

MEER INFO JENA

De stad ligt op de zogenaamde Klassikerstrasse. De in 1230 gestichte stad groeide tijdens de Reformatie uit tot een bolwerk van de protestantse beweging. In 1557 stichtte keurvorst Johann Friedrich de 'Alma Mater Genesis' en vanaf de 18e eeuw was Jena een toonaangevend intellectueel centrum. In de 19e eeuw, op het hoogtepunt van de industriële ontwikkeling in Duitsland, legden de fysicus Ernst Abbe en de mechanicus Carl Zeiss in Jena de grondslag voor de optische instrumentenindustrie. Brillen, microscopen, verrekijkers, fotolenzen, technische en medische instrumenten maakten de Carl Zeiss-stichting wereldwijd bekend.

Maar WO II werd een zware klap voor Jena. Op 17 en 18 maart 1945 vernietigden de bommen van 2.000 Amerikaanse jachtvliegtuigen de hele binnenstad die nooit werd herbouwd. De 'Jena Optical Works' (zoals het eigenlijke hoofddoel op de Amerikaanse kaarten omschreven was) bleven voor driekwart overeind. Na de oorlog volgde de splitsing van het beroemde bedrijf in een kapitalistische en een socialistische tak. Enkele dagen nadat bekend werd dat de Zeiss-stichting volgens het verdrag van Jalta in handen van Rusland zou komen, begon op bevel van het 'Supreme Headquarters' de evacuatie van het bedrijf. Onder het motto 'We take the brain' transporteerden de Amerikanen 125 medewerkers met hun gezinnen, research-, constructie- en patentpapieren naar Oberkochen in het West-Duitse Württemberg. Het plan ook 1000 arbeiders en 2500 machines over te plaatsen mislukte door onvoldoende transportcapaciteit. Met deze scheiding begon een taaie ruzie om de naam en patenten van de Carl Zeiss - stichting. Veertig jaar lang procedeerde de onvrijwillige Zeiss-tweeling in meer dan 60 landen, miljoenen werden aan advocaten besteed, totdat zij uiteindelijk de markt splitsten.